TYT Matematikte Netler Neden Artmıyor?

TYT matematikte netler haftalarca aynı aralıkta kalıyorsa, sorun genellikle çalışma miktarında değil, çalışmanın hedefindedir. Platonun arkasında çoğu zaman dört nedenden biri ya da birkaçı vardır: temel konulardaki eksikler, hep aynı zorlukta soru çözmek, denemeleri analiz etmemek ve süreyi yönetememek. Hangi nedenin sende baskın olduğunu ayırmadan yapılan ek çalışma, var olan durumu pekiştirebilir. Bu yüzden önce teşhis, sonra hedefli bir düzeltme gerekir.

Plato ne zaman gerçek bir sorundur?

Tek bir denemenin düşük gelmesi plato değildir. Yayınların zorluk düzeyi, o günkü yorgunluk ve soru dağılımı netleri oynatır. Gerçek bir platodan söz etmek için son üç-dört denemenin ortalamasına bakmak ve bu ortalamanın birkaç hafta boyunca belirgin biçimde değişmediğini görmek gerekir.

Bu yazı; düzenli çalıştığı hâlde TYT Temel Matematik testinde netleri yerinde sayan 11. sınıf, 12. sınıf ve mezun öğrenciler için. Konulara henüz yeni başladıysan netlerin düşük olması doğaldır; önce konu tamamlama aşaması gelir. Uzun süredir hiç düzenli çalışmıyorsan asıl konu çalışma düzeni kurmaktır. Bu iki durumda aşağıdaki teşhis tablosu doğru sonuç vermez.

Netin nasıl oluştuğunu hatırlamak

TYT Temel Matematik testinde 40 soru vardır ve ham puan, doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılarak hesaplanır. Bu basit kural platoyu anlamak için önemlidir.

Örneğin 22 doğru ve 12 yanlışla netin 22 − 3 = 19 olur. 21 doğru ve 4 yanlışla ise 21 − 1 = 20 net yaparsın. İkinci durumda daha az doğru yapıp daha yüksek net aldın. Bazı öğrencilerde plato, yeni soru öğrenememekten değil, bildiği sorularda yanlış yapmaktan ya da emin olmadığı sorularda sürekli risk almaktan kaynaklanır. Bu yüzden teşhiste yalnızca nete değil doğru, yanlış ve boş sayılarına ayrı ayrı bakmak gerekir.

Platonun dört nedeni ve teşhis tablosu

Koçluk görüşmelerinde netleri durmuş öğrencilerle konuşurken genellikle şu tabloyu birlikte dolduruyoruz. Son üç denemeni ve çözdüğün soruları önüne alarak her satırı kendine sor.

Birden fazla satır sana uyabilir. Bu durumda en çok neti etkileyen satırdan başla. Bir kural olarak: temel eksik varsa ilk sırada odur, çünkü diğer üç düzeltme bu temel üzerinde çalışır.

En yaygın hata: Platoyu daha fazla soruyla aşmaya çalışmak

Netler durduğunda ilk refleks günlük soru sayısını artırmaktır. Ama çözülen soruların türü ve zorluğu değişmiyorsa, artan sayı çoğu zaman zaten bildiğin şeyi tekrar etmek anlamına gelir. Soru bankasında konu başlığı altında art arda çözülen sorular, hangi yöntemin kullanılacağını baştan söyler; denemede bu ipucu yoktur.

Rohrer ve arkadaşlarının (2015) yedinci sınıflarla yaptığı sınıf çalışmasında, aynı problemlerin karışık sırayla verilmesi, konulara göre gruplanmasına kıyasla 30 gün sonraki testte daha yüksek puan getirdi. Tek bir okulda yapılmış bir çalışma olduğu için etkinin büyüklüğü başka bağlamlarda farklı olabilir; ama yön, denemedeki koşula benzeyen çalışmanın önemine işaret ediyor.

İkinci yaygın hata, analizi yalnızca nete bakmakla sınırlamaktır. Hangi soruyu neden yanlış yaptığını bilmeden sonraki haftanın planı kurulamaz. Tek bir denemenin adım adım analizini deneme analizi nasıl yapılır yazısında ayrıntılı anlattık.

Dört haftalık düzeltme planı

1. Birinci hafta, teşhis: Son üç denemenin doğru, yanlış ve boş sayılarını tabloya yaz. Her yanlış ve boşu tek kelimeyle etiketle: bilgi, işlem, okuma, süre ya da aktarma. Ardından temel konulardan 20 soruluk süresiz bir tarama çöz. Taramada 20 sorudan 16'nın altında kalıyorsan temel eksik ilk hedefindir. Haftanın sonunda tablodan tek bir ana neden seç.
2. İkinci hafta, ana nedene odak: Temel eksikse her gün 40-50 dakikalık bir temel blok ayır ve önce eksik konunun ön koşullarını kontrol et; bunun için yeni bir konuya başlamadan önce ne kontrol edilmeli yazısındaki öz kontrol yöntemi işine yarar. Süre sorunuysa günde bir kez 10 soruluk süreli set çöz. İşlem hatalarıysa matematikte işlem hataları yazısındaki kontrol adımlarını uygula.
3. Üçüncü hafta, karışık ve bir kademe zor: Haftada en az üç kez, son konulardan konu başlığı yazmayan 12-15 soruluk karışık set çöz. Setin üçte birini zorlandığın düzeydeki sorulardan seç. Bu hafta doğru oranının biraz düşmesi normaldir.
4. Dördüncü hafta, ölçüm: Bir TYT denemesi ya da Temel Matematik branş denemesi çöz ve birinci haftadaki tabloyu aynı ölçütlerle yeniden doldur. Karşılaştıracağın şey yalnızca net değil; seçtiğin ana nedenin göstergesi. Temel eksikse temel sorulardaki yanlış sayısı, süreyse testin sonundaki boş sayısı, analizse tekrar eden hata türü sayısı.

Dört hafta sonunda ana gösterge iyileşmiş ama net henüz değişmemişse bu bir başarısızlık değildir; netler çoğu zaman göstergelerden birkaç hafta sonra hareket eder. Gösterge de değişmediyse ya teşhis yanlıştır ya da uygulama planlandığı gibi yürümemiştir; tabloya geri dön.

EEF'in üstbiliş ve öz-düzenleme özetinde, öğrenmeyi planlama, izleme ve değerlendirme stratejilerinin açıkça öğretilmesinin etkili olabileceği, ama uygulamada gerçekleştirilmesinin zor olabileceği belirtilir. Dört haftalık plan da tam olarak bu döngüdür: plan, izleme ve değerlendirme.

Örnek senaryo

Örnek senaryo (kurgusal), 12. sınıf öğrencisi: Öğrencinin son üç denemede Temel Matematik neti birbirine yakın seyrediyor. Tabloyu doldurduğunda yanlışlarının farklı konulara dağıldığını ama çözümlerin çoğunda kesirli ifadeler ve üslü sayılarda takıldığını görüyor. Temel taramada 20 sorudan 13'ünü doğru yapıyor. İkinci hafta her gün kesir ve üslü ifadeler üzerine kısa bloklar çalışıyor, üçüncü hafta bunları problem ve denklem sorularıyla karıştırıyor. Dördüncü haftadaki denemede temel işlem kaynaklı yanlışları azalmış; net ise ancak bir sonraki denemede hareket etmeye başlıyor. Bir sonraki dört haftalık döngüde ana neden olarak süre yönetimini seçiyor.

Örnek senaryo (kurgusal), mezun öğrenci: Öğrenci soru bankasında yüksek doğru oranıyla çalışıyor, denemede ise aynı konulardan yanlış yapıyor. Teşhiste ikinci satırın ona uyduğunu görüyor ve günlük soru sayısını artırmak yerine soru bankası çalışmasının yarısını karışık setlerle değiştiriyor.

Plato kontrol listesi

• Platoyu tek denemeye değil son üç-dört denemenin ortalamasına göre değerlendirdim.
• Doğru, yanlış ve boş sayılarımı ayrı ayrı yazdım.
• Her yanlış ve boşu tek kelimeyle etiketledim.
• Temel konular için 20 soruluk tarama çözdüm.
• Teşhis tablosundan tek bir ana neden seçtim.
• Ana nedenin göstergesini dört hafta sonra aynı yöntemle ölçtüm.
• Haftalık planımda karışık set için ayrı bir zaman var.

Sık sorulan sorular

Netlerim durdu, yeni bir soru bankasına mı geçmeliyim?

Kaynak değiştirmek, teşhis yapılmadan platoyu çözmez. Sorun soruların zorluk düzeyi ya da karışık olmamasıysa, elindeki kaynaktan daha zor bölümler ve karışık testler seçerek başlamak çoğu zaman yeterlidir.

Temel konulara dönmek geri gitmek değil mi?

Temel eksik platonun nedeniyse, oraya dönmek ileri gitmenin tek yoludur. Kesir, üslü ifade ve denklem gibi konular diğer konuların içinde tekrar tekrar kullanıldığı için buradaki küçük bir düzeltme birçok soruyu etkiler.

Boş bırakmak mı daha iyi, tahminde bulunmak mı?

Net kuralında yanlışın dörtte biri düşülür. Tamamen rastgele işaretlemek uzun vadede net kazandırmaz; ama iki şıkka kadar indirdiğin bir soruda durum değişir. Asıl hedef, emin olmadığın soru sayısını azaltmak olmalıdır.

Dört hafta sonra hiç değişim yoksa ne yapmalıyım?

Önce planın gerçekten uygulanıp uygulanmadığına bak; çoğu zaman plan kâğıtta kalır. Uygulandıysa teşhis tablosuna geri dön ve ikinci olası nedeni test et.

TYT matematikte platoyu aşmanın yolu, daha çok çalışmaktan önce doğru nedeni bulmaktan geçer. Netini doğru, yanlış ve boş olarak ayır, tek bir ana neden seç ve dört hafta boyunca onun göstergesini izle. Kendi hazırlık düzeyine dair ilk bir fikir edinmek için ücretsiz TYT hazırlık düzeyi analizi bir ön değerlendirme sunar; tanı aracı değildir. Deneme verilerinin haftalık planla birlikte takip edilmesini istersen öğrenci koçluğu sayfasında sürecin nasıl işlediğini görebilirsin.