Öğrenci Koçluğu Gerçekten İşe Yarıyor mu?

Öğrenci koçluğu bazı öğrencilerde gerçekten fark yaratabilir, ama bunu gösteren kanıt sınırlı ve karışıktır. Koçluğun olumlu etkisini bulan güçlü çalışmaların çoğu yetişkin çalışanlarla ya da üniversite öğrencileriyle yapılmıştır; YKS veya LGS koçluğunun net ya da puan üzerindeki etkisini rastgele deneyle ölçen, bizim inceleyebildiğimiz yayımlanmış bir çalışma yok. Buna karşılık koçluğun içindeki parçaların, yani belirli hedefin, ilerleme geri bildiriminin ve somut uygulama planının etkisi daha iyi belgelenmiştir. Koçluğun işe yarayıp yaramadığı büyük ölçüde bu parçaların gerçekten uygulanıp uygulanmadığına bağlıdır.

Araştırmalar ne gösteriyor, ne göstermiyor?

En sık alıntılanan meta-analizlerden biri Theeboom ve arkadaşlarına (2014) aittir. Koçluğun performans, iyi oluş, başa çıkma ve hedefe yönelik öz-düzenleme üzerinde anlamlı olumlu etkileri bulunmuştur. Ancak örneklem iş ortamındaki yetişkinlerdir; bu sonucu 17 yaşındaki bir TYT öğrencisine olduğu gibi taşımak doğru olmaz.

Öğrenci bağlamına en yakın güçlü çalışma Bettinger ve Baker'ın (2014) rastgele deneyidir. ABD'de farklı üniversitelerdeki öğrenciler rastgele olarak koçluk ve kontrol gruplarına ayrılmış; hedef netleştirme, zaman yönetimi ve çalışma becerilerine odaklanan koçluk alanlarda okulda kalma oranı artmış ve bu fark koçluk bittikten bir yıl sonra da sürmüştür. Burada da sınır açıktır: ölçülen şey sınav puanı değil, okula devamdır.

Koçluğun parçalarına bakınca tablo biraz daha netleşir. Locke ve Latham'ın (2002) derlemesine göre belirli hedefler, "elinden gelenin en iyisini yap" türü belirsiz hedeflerden daha yüksek performansla ilişkilidir ve hedef, ilerleme geri bildirimiyle birleştiğinde daha etkilidir. Gollwitzer ve Sheeran'ın (2006) meta-analizi, "şu olursa şunu yapacağım" biçimindeki somut planların hedefe ulaşmada orta-büyük düzeyde etki gösterdiğini bulmuştur. Wisniewski ve arkadaşlarının (2020) meta-analizine göre geri bildirimin ortalama etkisi orta düzeydedir; bilgi içeriği yüksek geri bildirim çok daha etkili, ödül-ceza türü geri bildirim ise zayıftır. Bu çalışmaların çoğu farklı alanlardan gelir; akademik koçlukta etkinin ne kadar olacağını söylemezler, ama iyi bir koçluğun neye benzemesi gerektiğini gösterirler.

Koçluk kimin için anlamlı olabilir?

Koçluk, sorunu bilgi eksiğinden çok düzen ve takip eksiği olan öğrenciler için anlamlıdır: planı olmayan ya da planını sürdüremeyen, deneme çözüp sonuçtan karar çıkaramayan, neyi tekrar edeceğini bilmeyen öğrenciler. Mezun yılında okul yapısını kaybeden öğrenciler ve evde çalışma konusunda her akşam tartışma yaşayan aileler de bu gruptadır.

Şu durumlarda koçluk tek başına yetmez ya da ilk seçenek olmamalıdır:

• Belirli konularda ciddi bilgi eksiği varsa önce konu öğretimi gerekir; bu ayrım koçluk ile özel ders farkı yazısında ayrıntılı anlatıldı.
• Öğrenci süreci istemiyor ve görüşmelere yalnızca ailesi istediği için giriyorsa, etki büyük ölçüde azalır.
• Öğrencinin keyifsizliği haftalardır sürüyorsa, uykusu belirgin biçimde bozulduysa ya da kaygı okula gitmeyi, yemek yemeyi, arkadaşlarla görüşmeyi etkiliyorsa ilk adres okul rehber öğretmeni, aile hekimi veya bir ruh sağlığı uzmanıdır. Koçluk bir tedavi değildir.

En yaygın yanılgı: koçluğu motivasyon konuşması sanmak

Koçluk görüşmelerinde öğrencilerin ve velilerin en sık getirdiği beklenti, koçun öğrenciyi "motive etmesi"dir. Motive edici bir konuşma o akşam iyi hissettirebilir, ama ertesi hafta planın uygulanıp uygulanmadığını değiştirmez. Araştırmanın desteklediği parçalar sıkıcı görünür: belirli hedef, yazılı plan, planla gerçekleşenin karşılaştırılması, bilgi içeren geri bildirim. Koçluk bunları düzenli yaptığında anlam kazanır.

İkinci yanılgı, koçluğun etkisini tek denemeyle ölçmektir. Deneme netleri denemeden denemeye doğal olarak oynar. Üç hafta sonraki tek bir düşük sonuç koçluğun işe yaramadığını, tek bir yüksek sonuç da işe yaradığını göstermez.

İyi ve kötü koçluğun işaretleri

Koçluğun işe yarayıp yaramadığını nasıl ölçersiniz?

1. Başlangıç verisini kaydedin. Koçluğa başlamadan önceki iki haftanın plan ve gerçekleşen kaydını, son iki üç denemenin sonuçlarını ve yanlış türlerini not edin.
2. İlk ay süreç göstergelerine bakın. Plan ile gerçekleşen arasındaki fark azalıyor mu? Deneme sonrası analiz her seferinde yapılıyor mu? Öğrenci tekrar edeceği konuları kendisi söyleyebiliyor mu?
3. Netleri eğilim olarak okuyun. Tek tek denemeler yerine son üç denemenin ortalamasını önceki üç denemenin ortalamasıyla karşılaştırın.
4. Bağımsızlığı izleyin. İyi koçluk zamanla öğrencinin kendi planını kurmasını ve kendi hatasını adlandırmasını sağlamalıdır. Öğrenci koça giderek daha bağımlı hale geliyorsa bunu konuşun.
5. Altı–sekiz hafta sonunda açıkça değerlendirin. Süreç göstergelerinde hiç değişim yoksa koçla birlikte nedenini konuşun; yöntem değişikliği mi, farklı bir destek mi gerektiğine karar verin.

Plan ile gerçekleşeni karşılaştırmanın pratik bir yolu için haftalık çalışma değerlendirmesi, deneme verisini okumak için deneme analizi yazılarına bakabilirsiniz.

Örnek senaryo

Örnek senaryo (mezun, sayısal): Öğrenci geçen yıl okulla birlikte düzenli çalışıyordu, mezun yılında ise günleri dağılıyor. Koçluğa başlarken iki haftalık kayıtta planladığı çalışmanın yaklaşık üçte biri gerçekleşmiş. İlk ay boyunca her hafta aynı üç soruya bakılıyor: plan ne kadar gerçekleşti, deneme analizi yapıldı mı, sonraki hafta için hangi somut adımlar kondu? Dördüncü haftada netler henüz belirgin değişmemiş olabilir; ama gerçekleşme oranı artıyorsa ve öğrenci hatalarını kendisi sınıflandırabiliyorsa süreç doğru yönde ilerliyordur. Tersine, gerçekleşme oranı yerinde sayıyorsa ve görüşmeler genel sohbete dönüyorsa bunu açıkça konuşmak gerekir.

İlk haftalar için kontrol listesi

• Hedef yazılı ve öğrencinin kendi cümlesiyle ifade edilmiş
• Haftalık plan öğrencinin okul, dershane ve dinlenme saatleri dikkate alınarak kurulmuş
• Her görüşmede bir önceki haftanın planı ile gerçekleşeni karşılaştırılıyor
• Her denemeden sonra yanlış ve boşlar türüne göre ayrılıyor
• Görüşme sonunda sonraki hafta için en fazla birkaç somut adım belirleniyor
• Veli düzenli ve suçlayıcı olmayan bir dille bilgilendiriliyor
• Kimse belirli bir net ya da sıralama sözü vermiyor

Sık sorulan sorular

Koçluk alan öğrencinin neti ne kadar artar?

Bu soruya dürüst bir sayıyla cevap verilemez. Netteki değişim öğrencinin başlangıç düzeyine, konu eksiklerine, çalışma süresine ve planı ne kadar uyguladığına bağlıdır. Belirli bir net artışı söz veren bir koçluk hizmeti, araştırmanın desteklemediği bir iddiada bulunuyordur.

Koçun sertifikası kaliteyi gösterir mi?

Sertifika, koçun bir eğitim programını tamamladığını gösterir; ben de Yeditepe Üniversitesi bünyesinde öğrenci koçluğu eğitimini tamamladım. Ama sertifika koçun sizinle nasıl çalışacağını göstermez. Ön görüşmede hangi verileri takip edeceğini, görüşmelerde ne yapılacağını ve ilerlemeyi nasıl ölçeceğini sormak daha çok bilgi verir.

Koçluk ne zaman bırakılmalı?

İki durumda bırakmak mantıklı olabilir: öğrenci planını kurup sürdürmeyi, denemesini analiz etmeyi ve eksiklerini belirlemeyi kendi başına yapabiliyorsa; ya da birkaç haftalık açık değerlendirmeye rağmen süreç göstergelerinde değişim yoksa. İlki başarılı bir koçluğun doğal sonucudur.

Sınav yılının ortasında başlamak geç mi?

Geç olup olmadığı başlangıç noktasına bağlıdır. Yılın ortasında koçluğun yapabileceği iş değişir: yeni bir sistem kurmaktan çok mevcut çalışmayı önceliklendirmek, deneme analizini düzene sokmak ve kalan haftaları planlamak öne çıkar.

Kısacası öğrenci koçluğu, kendi başına işe yarayan ya da yaramayan bir etiket değildir; belirli hedef, düzenli geri bildirim ve somut plan gerçekten uygulandığında fark yaratma olasılığı artar. Müfredat Akademi'de öğrenci koçluğu bu nedenle hedef, haftalık program, deneme verisi (net, süre, yanlış, boş, kazanım analizi), eksik konular ve veli bilgilendirmesini tek sistemde takip ederek yürütülür. Başlamadan önce mevcut durumu görmek isterseniz ücretsiz çalışma disiplini analizi bir ön değerlendirme sunar; tanı aracı değildir.